Ngành thực phẩm và hàng tiêu dùng nhanh là một trong những ngành có vai trò đặc biệt quan trọng đối với nền kinh tế và đời sống xã hội. Những năm gần đây, thị trường thực phẩm và hàng tiêu dùng nhanh đang chứng kiến sự chuyển dịch mạnh mẽ. Người tiêu dùng Việt Nam ngày càng quan tâm đến chất lượng sản phẩm, nguồn gốc xuất xứ, quy trình sản xuất và các yếu tố môi trường. Hành vi tiêu dùng đang thay đổi theo hướng ưu tiên các sản phẩm xanh, sạch, an toàn và bền vững.

Việt Nam tiếp tục nằm trong nhóm các quốc gia có tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử cao nhất thế giới

Tại Hội thảo, bà Lê Thị Việt Hà, Phó Trưởng phòng Quản lý hoạt động thương mại điện tử - Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) cho biết, với hơn 100 triệu dân, tỷ lệ sử dụng Internet và điện thoại thông minh ở mức cao là thị trường giàu tiềm năng cho phát triển bán lẻ hiện đại và thương mại điện tử. Động lực tăng trưởng của ngành hàng tiêu dùng nhanh hiện nay không chỉ đến từ việc mở rộng số lượng người tiêu dùng mà còn từ sự gia tăng tần suất mua sắm, giá trị đơn hàng và nhu cầu đối với các sản phẩm chất lượng, có nguồn gốc rõ ràng và thân thiện với môi trường.

Bà Lê Thị Việt Hà thông tin, thương mại điện tử đang chuyển từ vai trò là kênh bán hàng bổ sung sang trở thành động lực tăng trưởng quan trọng của ngành bán lẻ. Năm 2025, quy mô thị trường thương mại điện tử Việt Nam đạt khoảng 31 tỷ USD, tăng 25,5% so với năm trước và chiếm khoảng 10% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng. Việt Nam tiếp tục nằm trong nhóm các quốc gia có tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử cao nhất thế giới.

Đặc biệt, sự tăng trưởng của ngành hàng tiêu dùng nhanh trên môi trường số gắn liền với sự phát triển của các nền tảng thương mại điện tử và mạng xã hội. Shopee tiếp tục dẫn đầu thị trường, TikTok Shop tăng trưởng nhanh nhờ mô hình kết hợp nội dung và mua sắm, trong khi Lazada duy trì lợi thế ở phân khúc bán lẻ hiện đại. Cùng với đó, Facebook, TikTok, Zalo và YouTube trở thành các kênh quan trọng để quảng bá sản phẩm, livestream bán hàng và tiếp cận khách hàng.

Nâng cao khả năng truy xuất thông tin, bảo vệ người tiêu dùng và tạo lợi thế cạnh tranh cho các doanh nghiệp

Bà Lê Thị Việt Hà cho hay, việc Quốc hội ban hành Luật Thương mại điện tử năm 2025 (có hiệu lực từ ngày 1/7/2026) cùng Nghị định số 248/2026/NĐ-CP đã tạo lập hành lang pháp lý đồng bộ, hiện đại, phù hợp với xu hướng phát triển của nền kinh tế số.

Theo đó, Luật Thương mại điện tử năm 2025 mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với các mô hình kinh doanh mới như nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội có hoạt động thương mại, livestream bán hàng, dịch vụ hỗ trợ thương mại điện tử và thương mại điện tử xuyên biên giới. Đồng thời, Luật quy định rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các chủ thể tham gia, tạo môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng và an toàn hơn cho doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Ngoài ra, Luật quy định các nền tảng thương mại điện tử phải công khai quy chế hoạt động, kiểm soát thông tin người bán, tiếp nhận và xử lý phản ánh, ngăn chặn hàng giả, hàng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, đồng thời phối hợp với cơ quan quản lý trong việc cung cấp dữ liệu và xử lý vi phạm. Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng thị trường, đặc biệt đối với ngành hàng tiêu dùng nhanh.

Đặc biệt, theo lộ trình từ ngày 1/1/2027, các nền tảng thương mại điện tử phải thực hiện xác thực điện tử người bán trên cơ sở kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia. Quy định này góp phần hạn chế gian lận, nâng cao khả năng truy xuất thông tin, bảo vệ người tiêu dùng và tạo lợi thế cạnh tranh cho các doanh nghiệp kinh doanh chính hãng.

Khung pháp lý mới yêu cầu các chủ thể kinh doanh cung cấp đầy đủ thông tin về hàng hóa, giá bán, chính sách bảo hành, đổi trả và giải quyết khiếu nại; đồng thời thiết lập cơ chế tiếp nhận phản ánh và cảnh báo các gian hàng có dấu hiệu vi phạm. Đây là nền tảng quan trọng để củng cố niềm tin của người tiêu dùng đối với mua sắm trực tuyến.

Bà Lê Thị Việt Hà cho biết thêm, Hệ thống quản lý hoạt động thương mại điện tử (online.gov.vn) được xác định là hạ tầng số phục vụ quản lý nhà nước, thực hiện tiếp nhận thủ tục hành chính, công bố thông tin nền tảng thương mại điện tử, tiếp nhận phản ánh, cảnh báo rủi ro và kết nối với Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Bên cạnh hoàn thiện thể chế, Nhà nước tiếp tục triển khai các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng thương mại điện tử, phát triển bán lẻ đa kênh, chuyển đổi số, kết nối logistics và xúc tiến thương mại điện tử xuyên biên giới. Các chính sách này giúp doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị số.

P